مرتضى مطهرى
105
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
بود و بعد به تهران آمد . اواخر عمرش سفرى به عتبات كرد و در آنجا او را كشتند . اخباريگرى از كجا و چه زمانى پيدا شد ؟ اخباريگرى سه چهارقرن بيشتر از عمرش نمىگذرد . اين نغمه را اولين بار مردى به نام ملّا امين استرآبادى - كه سالها در مكه و مدينه مجاور بود « 1 » - بلند كرد و با وجودى كه خودش شيعه بود ، به علماى بزرگ شيعه مانند شيخ طوسى و علامهء حلّى و محقق حلّى و مخصوصاً به علامهء حلّى شديداً حمله كرد . چون علامه مىگفت اخبارى كه ما الآن داريم همه معتبر نيست و اخبار را از نظر سند تقسيم كرد به اخبار صحيح ، اخبار موثّق ، اخبار حسن و اخبار ضعيف . اخبار صحيح اخبارى است كه تمام رُواتش مردمان موثق و هم شيعه بودهاند . [ اخبار موثق ، اخبارى است كه رواتش افراد موثقى بودهاند ولى شيعه نبودهاند . ] اخبار حسن اخبارى است كه كسانى كه آنها را نقل كردهاند اشخاصى راستگو بودهاند ولى ثابت نشده است كه رواتشان افراد خوب و راستگو باشند . روايات ضعيف يعنى رواياتى كه افرادى كه آنها را روايت كردهاند يا لااقل يك نفر از آنها معلوم است كه آدم درستى نيست . تاريخ ، احوال روات را كم و بيش نشان داده است . ( البته افرادى هم هستند كه مجهولند ) . نتيجه اين مىشود كه اخبارى كه ما در دست داريم همه قابل اعتماد نيست . ما بايد ببينيم چه كسانى نقل كردهاند . ملا امين گفت علامه با اين كار ، روايات ما را دسته دسته كرد و عدهاى از روايات ما را انداخته . هرچه روايت داريم ، همه يك جا درست است . اگر بگوييم روايتى ضعيف است ، اين توهينى است به امام صادق . مگر مىشود روايتى از امام صادق باشد و ضعيف باشد خصوصاً روايات كتب اربعه ، يعنى رواياتى كه در كافى شيخ كلينى و يا تهذيب شيخ طوسى و استبصار شيخ طوسى و من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق آمده است ؟ ! اگر روايتى در اين چهار كتاب باشد ، ديگر جاى گفتگو نيست . نمونههايى از جعل حديث مجتهدين آنهايى هستند كه در اين نظر تابع علامهاند . در همين كتاب كافى و كتابهاى ديگر ، روايتها هست كه اگر به مضمون آنها نگاه بكنيم مىفهميم كه مزخرف است .
--> ( 1 ) البته تاريخ اين آدم روشن نيست كه در آن مدت با چه كسانى ارتباط داشته است .